's-Hertogenbosch, O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand

Gediskwalificeerd: ja
Cultusobject: O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand Open Street Maps
Datum: maand mei (hele jaar?, andere Mariafeesten?, 27 juni?)
Periode: Ca 1868 - 1971
Religieuze context: Christelijk
Locatie: Voormalige St.-Jozefkerk
Adres: Sint Josephstraat 15, 5211 NH 's-Hertogenbosch
Gemeente: 's-Hertogenbosch
Provincie: Noord-Brabant
Bisdom: 's-Hertogenbosch
Samenvatting:

Devotie van 1868 tot 1971 (kerk onttrokken aan eredienst), binnen Den Bosch vanuit verschillende stadsparochies. Er bestond concurrentie met Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch. Waarschijnlijk geen sprake van bedevaart.

Auteur: Ottie Thiers, Geert Vink
Illustraties:
Topografie

- De paters redemptoristen vestigden zich in 1854 in Den Bosch. In november 1855 betrokken zij hun nieuwe kloostergebouw in de Tweede Nieuwstraat, later de St.-Jozefstraat geheten. In 1971 werd dit klooster opgeheven. Op 22 oktober 1855 werd een houten noodkerk naast het klooster in gebruik genomen die 600 zitplaatsen telde.
- Enkele jaren later, in 1859, werd de nieuwe kerk gebouwd. De zijkapellen waren beschilderd door Theod. Hermsen; in de noordelijke kapel taferelen uit het leven van de H. Maagd, in de zuidelijke kapel voorstellingen in verband met de H. Alphonsus.
SKKN:
- Maria-altaar (in noordelijke kapel?) met ikoonschildering met twee kroontjes en diverse steentjes; twee beeldengroepen bedekt met bladgoud; twee kasten met ex-voto's (voor OLVAB?);
- Altaar O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand (in zuidelijke kapel?) ontworpen door Kap. Windhausen, uitgevoerd door A. van Bokhoven in 1923. De nisbeschildering is van Windhausen uit Roermond. Twee smeedijzeren kandelaars uit 1924.

Cultusobject

- Algemeen: O.L.V. van Altijddurende Bijstand, feestdag 27 juni, Titelfeest van een ikoon die in 1499 van Kreta naar Rome werd overgebracht. Gevierd door div. bisdommen en congregaties, o.a. de Redemptoristen.
- Ikoon, in 1880 plechtig 'op de troon' geplaatst

 

Verering

- De paters redemptoristen begonnen hun activiteiten in Noord-Brabant in 1841. Zij gaven de katholieke emancipatie een forse stimulans door het houden van de zogenaamde volksmissies, waarbij een aantal dagen achtereen in de parochiekerken gepreekt werd. In 1843 gebeurde dit voor de eerste maal in Den Bosch, met groot succes. J. Zwijsen, die in 1851 bisschop van Den Bosch werd, maakte zich sterk voor de vestiging van de paters in de stad. Toen in december 1853 het beeld van de Bossche Zoete Lieve Vrouw uit Brusselse ballingschap terugkeerde, preekten de Redemptoristen de noveen en droegen het beeld rond in de slotprocessie. Aansluitend werd hun vestiging in de stad bekend gemaakt. 
- De paters speelden een belangrijke rol in de verering van de Zoete Lieve Vrouw in Den Bosch. In januari 1856 richtten zij de H. Familie voormannen op, die erg populair werd. Toen in 1866 cholera heerste, herstelden leden van deze H. Familie de Stille Omgang met steun van de paters.
- De Mariaverering werd in het algemeen door de Redemptoristen zeer gestimuleerd, met name in Den Bosch de verering van de Zoete Lieve Vrouw, verder van O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen en van O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand. In 1856 vonden de eerste massale meivieringen plaats in de noodkerk, met de gehele maand dagelijks twee preken. 's Ochtend en 's avonds was de kerk stampvol. Aan de gelovigen werde briefjes uitgedeeld met de 'deugd van de dag', die ook in de preek aan bod kwam.
- In 1866 gaf paus Pius IX de Redemptoristen de opdracht de devotie tot O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand te bevorderen. De paters schreven in hun kloosterkroniek in mei 1868 dat zij er in Den Bosch alleen met de grootste reserve over hadden gepreekt uit eerbied tot de Zoete Lieve Vrouw en uit vrees aanstoot te geven aan de bisschop en andere geestelijken in de stad. Toch ontstond een spontane devotie, die almaar toenam. In de meimaand werden nog 6 à 7 zilveren en verguld zilveren hartjes geofferd, waarvan één met opschrift 'en reconnaissance à Maria'. Het werd in stilte gebracht door een dienstmeid. 
-  Paus Leo XIII verleende 27 juli 1880 een aflaat aan hen die de beeltenis van O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand zouden bezoeken op het feest van Maria Lichtmis en andere dagen. Dit jaar werd in de Jozefkerk voor het eerst een triduum gehouden ter ere van O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand ter voorbereiding tot het verdienen van die aflaat. Buitengewone toeloop, volle kerk. Op de feestdag werd de ikoon plechtig op de troon geplaatst, (verklaring pater Vinkenburg: d.w.z. in de retabel van het altaar van OLVAB).
- Pater  Van den Oort vertelde in 1996: In de Josephkerk hield men iedere zaterdagavond van 7 tot 8 een speciale bijeenkomst ter ere van O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand. Dit gebruik bestond al in 1928 en heeft geduurd tot de sluiting van de kerk in augustus 1971. Rond haar feestdag hield men een triduum - drie dagen preek - en een processie op de zondag naastbij. Bij haar schilderij hebben ex-voto's gehangen. Na de sluiting van kerk en klooster kon men nog bij pater Van den Oort terecht voor gebedsintenties t.e.v. OLVAB, H. Gerardus en H. Clemens.
- In het algemeen gold voor de verering: in de kerk werd een afdeling van de aartsbroederschap opgericht, er was een broederschapslof op zaterdagavond met gezamenlijk bidden en zingen en een korte Mariapreek. Dit gold ook voor Den Bosch.

 

Materiële cultuur

- een deel van de inboedel van de Jozefkerk is naar Museum KRONA in Uden gegaan
- niet bekend is war de ex-voto's zijn gebleven?
- ketting van de aartsbroederschap van O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand

 

Bronnen en literatuur

Archieven: Wittem: Archief C.ss.R, Kroniek 's-Hertogenbosch I, p. 229-230, mei 1868; Liber Ministerii Interni p. 30, 30-1-1881 aflaat en eerste triduum; 's-Hertogenbosch: Archief bisdom, dossier 474 Redemptoristen, map klooster en kerk, varia.
Literatuur: M. van Grinsven C.ss.R. , 'Propaganda voor de verering van O.L. Vrouw van AltijddurendenBijstand ', in: Monumenta Historica Bijdragen tot de geschiedenis van de Nederlandse Provincie der Redemptoristen 2(1952) p. 96; H. Schäfer, De Madonna op de Esquilijn (Heerlen; ....., [1952]) p. 121.
Overige Bronnen KDC BiN-diskw.-dossier; SKKN-dossier St.-Josephkerk redemptoristen Den Bosch; Museum KRONA Uden?

Laatste mutatie 23-03-2026
  naar het KDC, voor aanvullingen en commentaar.