Geesteren, H. Pancratius

Gediskwalificeerd: ja
Cultusobject: H. Pancratius Open Street Maps
Datum: 12 mei
Periode: 1869 ? - 1996 ?
Religieuze context: Christelijk
Locatie: Parochiekerk van St. Pancratius
Adres: Vriezenveenseweg 2, 7678 AX Geesteren
Gemeente: Tubbergen
Provincie: Overijssel
Bisdom: Utrecht
Samenvatting:

De Pancratiusparochie in het dorp Geesteren is in de 19e eeuw in het bezit gekomen van een Pancratiusrelikwie. Hierna is het gebruik ontstaan om op 12 mei (feestdatum van de H. Pancratius) de eucharistieviering te wijden aan Pancratius als de patroonheilige van de kerk. Er was geen sprake van verering of bedevaart. 

Auteur: Jeroen M.M. van de Ven / Geert Vink / Marga Pauwels
Illustraties:
Topografie

- Geesteren is een van de tien dorpskernen van de gemeente Tubbergen.
- In Geesteren werd in 1819 een Waterstaatskerk gebouwd. Toen deze kerk te klein werd, liet pastoor Johannes Baptista de Graaff in 1925/26 in de tuin van de pastorie een nieuwe driebeukige kruiskerk bouwen in neogotische stijl, naar ontwerp van Jan Stuyt. De katholieke kerk in Geesteren is gewijd aan de H. Pancratius.
- In de plaats Tubbergen staat de Sint-Pancratiusbasiliek. Deze neogotische parochiekerk is in 1896/97 gebouwd naar ontwerp van de architect Alfred Tepe. Op 6 januari 2000 is de kerk verheven tot basilica minor. Het adres van de kerk is Grotestraat 66, Tubbergen.
- In Bedevaartplaatsen in Nederland deel 4 staat in de "Lijst van gediskwalificeerde bedevaartplaatsen" abusievelijk: Tubbergen Pancratius. Dat moet zijn: Geesteren Pancratius.

Cultusobject

- Pancratius onderging de marteldood tijdens de vervolgingen onder keizer Diocletianus. Hij zou op dat moment pas veertien jaar geweest zijn. De plaats van zijn terechtstelling lag in het oude Rome aan de Via Aurelia. Zijn feestdatum is 12 mei.
- De Pancratiusparochie van Geesteren bezit een reliek van Pancratius die bevestigd is aan (of in) het mis-altaar in de Pancratiuskerk. Met betrekking tot de relikwie zijn documenten uit Rome (1869) en Utrecht (1875) aanwezig. 
- Pastoor J. Smits heeft circa 1996 voor de kerk een beeld van de H. Pancratius meegebracht uit Banneux. 

Verering

- Hoewel de Pancratiusparochie een reliek van Pancratius bezit, zijn er geen speciale vereringen verbonden of verbonden geweest aan de Pancratiuskerk. Tenminste tot 1996 werd de eucharistieviering op 12 mei aan Pancratius gewijd, hetgeen op de zondag ervoor werd aangekondigd. Dit uitdrukkelijk alleen omdat Pancratius de patroonheilige is van de parochiekerk van Geesteren. De meeste bezoekers (95%) kwamen uit de eigen parochie, de rest uit Tubbergen en Almelo. Er was in de parochie geen sprake van verering of bedevaart.

Bronnen en literatuur

Literatuur : J. Geerdink, Eenige bijdragen tot de geschiedenis van het archidiaconaat en aartspriesterschap Twenthe en calendarium St. Plechelmi te Oldenzaal (Vianen: De Vijfheerenlanden, z.j. ) p. 350-353; A.Z. Huisman, Die Verehring des heiligen Pancratius in West- und Mitteleuropa (Haarlem: H.D. Tjeenk Willink, 1938), p. 81.
Websites: 
https://nl.wikipedia.org/wiki/Geesteren_(Overijssel);
https://www.stichtingheemkundegeesteren.nl/index.php/producties/heembode-2017;
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Pancratiusbasiliek_(Tubbergen).
Overige Bronnen: Nijmegen KDC BiN-diskw.-dossier Tubbergen-Pancratius; Meertens Instituut VKVL 64a, G143; telefonische mededelingen in 1996 van pastoor J. Smits van de Pancratiusparochie in Geesteren.

Laatste mutatie 11-05-2026
  naar het KDC, voor aanvullingen en commentaar.