Tungelroy, H. Barbara

Gediskwalificeerd: ja
Cultusobject: H. Barbara Open Street Maps
Datum: 4 december
Periode: 1819 - ca. 1960
Religieuze context: Christelijk
Locatie: Sint-Barbarakerk
Adres: Tungeler Dorpsstraat 66, 6005 RK Weert
Gemeente: Weert
Provincie: Limburg
Bisdom: Roermond
Samenvatting:

Vanaf 1819 is er meer dan 140 jaar een St. Barbaraverering in Tungelroy. De H. Barbara is dan al de patroonheilige van de kapel en later de kerk in deze plaats. Vanaf 1786 is de parochie in Tungelroy in het bezit van relikwieën van de H. Barbara. Omstreeks 1960 kwam er een einde aan de St. Barbaraverering. Er was geen sprake van bedevaart in Tungelroy.

(in bewerking)

Auteur: Geert Vink
Illustraties:
Topografie

- Reeds in 1558 was er een "Sinte Barbara Capell tot Tongelroy". Deze kapel lag aan de Maaseikerweg/Tuurkesweg. In 1792 werd de kapel afgebroken. Het bruikbaar materiaal werd gebruikt voor de bouw van een nieuwe kerk.
- De huidige kerk werd in 1792-1793 gebouwd als een eenbeukige kapel in classicistische stijl. Ze heeft een ingebouwde, vierkanten toren. Ze is gewijd aan de H. Barbara en werd op 2 december 1793 ingezegend. In verschillende fasen is het gebouw uitgebreid. In 1912 werd het koor afgebroken en vervangen door een nieuw koor met ronde apsis. De kerk werd uitgebreid tot kruiskerk en voorzien van een vieringtorentje. In 1926 werd de toren, die tot dan toe bestond uit twee geledingen, met een derde geleding verhoogd en bekroond met een ingesnoerde naaldspits. Bij deze uitbreidingen was architect J.M. Stals betrokken. Architect Pierre Weegels ontwierp de zijbeuken die in 1954-1955 werden aangebouwd. Zodoende is de eenvoudige kapel uit 1793 een driebeukige kruiskerk geworden. De Sint-Barbarakerk is in 1989-1990 gerestaureerd. Het gebouw is een rijksmonument.

Cultusobject

- Zie voor de H. Barbara: Gorinchem, H. Barbara.
- De kapel die reeds in 1558 is Tongelroy stond, was gewijd aan de H. Barbara. Vanaf 1786 werden in deze kapel de relikwieën van de H. Barbara bewaard. Deze kapel werd in 1792 afgebroken en de nieuwe Sint-Barbarakerk in 1793 ingewijd. Vanwege de Franse overheersing werden pas in 1819 de voornoemde H. Barbara relikwieën met een grote plechtigheid naar de Sint-Barbarakerk gebracht.

Verering

- Door het verlenen van een volle aflaat aan degenen die de kerk van Tungelroy op de feestdag van de H. Barbara bezochten, gaf paus Pius VII in 1819 als het ware kerkelijke goedkeuring aan de verering van de patrones.
- Dit gaf mede aanleiding tot de oprichting van de St. Barbarabroederschap. Vele Tongelroynaren, maar nog meer mensen uit de omliggende plaatsen werden lid van deze broederschap. De broederschap gaf een nieuwe dimensie aan de St. Barbaraverering in Tungelroy. Op haar feestdag, 4 december, was het een drukte van belang in Tungelroy. Deze dag groeide uit tot een heuse najaarskermis. Van heinde en verre kwam men op die dag naar Tungelroy. Er stonden na de kerkdienst marktkraampjes aan de kerk en familie- en uiteraard cafébezoek complimenteerde het kerkelijk feest.
- Omstreeks 1960 kwam er na meer dan 140 jaar een einde aan dit jaarlijks evenement.
- Na de overweldigende belangstelling in 2003 bij de H. Mis in het dialect bij gelegenheid van de inzegening van "t Steine Kruus" heeft de schutterij het initiatief genomen om de Tungelroyse najaarskermis weer nieuw leven in te blazen. Zeker ook omdat de schutterij bij de oprichting in 1967 eveneens genoemd is naar de patrones van de parochie S. Barbara.
- Middels de H. Mis in het dialect aan de vooravond van de feestdag van H. Barbara (3 december 2004) hoopte de schutterij een nieuwe impuls te geven aan de aloude Barbaraverering en de Tungelroyse najaarskermis.
- Het is onduidelijk in hoeverre dit initiatief is gelukt. In 2023-2026 vonden de kermissen in Tongelroy plaats in mei of juni.

Bronnen en literatuur

Literatuur: paper: St. Barbara en Tungelroy. Schrijver en datum onbekend. 
Websites: 
Webparochie.nl. , Stramproy - Altweerterheide - Tungelroy - Swartbroek;
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Barbarakerk_(Tungelroy).
Overige Bronnen: KDC BiN-diskw.-dossier Tungelroy-Barbara.

Laatste mutatie 22-04-2026
  naar het KDC, voor aanvullingen en commentaar.