Utrecht, O.L. Vrouw en Twaalf apostelen |
||
| Gediskwalificeerd: | ja | |
|---|---|---|
| Cultusobject: | O.L. Vrouw en Twaalf apostelen |
Open Street Maps
|
| Datum: | n.v.t. | |
| Periode: | 14e - 16e eeuw | |
| Religieuze context: | Christelijk | |
| Locatie: | Aan de Oudegracht, nabij de Weesbrug | |
| Adres: | Oudegracht 245, 3511 NL Utrecht | |
| Gemeente: | Utrecht | |
| Provincie: | Utrecht | |
| Bisdom: | Utrecht | |
| Samenvatting: |
In de Middeleeuwen organiseerde het kapittel van de Dom van Utrecht met de relieken van het klooster Onze Lieve Vrouwe en de Twaalf Apostelen zogenaamde questen (tochten) om inkomsten te verwerven. Op een quest werden relieken van heiligen aan de gelovigen getoond en aflaten verkocht. Er was hierbij geen sprake van bedevaart. |
|
| Auteur: | Charles Caspers ; Geert Vink ; Marga Pauwels | |
| Illustraties: | ||
| Topografie |
- Het Regulierenklooster van Onze Lieve Vrouwe en de Twaalf Apostelen, gelegen tussen de Oudegracht en de huidige Springweg, werd tussen 1248 en 1267 gesticht door de Zakbroeders. Dit was een 13e-eeuwse bedelorde, waarvan de broeders werden geïnspireerd door Franciscus van Assisi. In 1274 werd op het Tweede Concilie van Lyon bepaald dat tal van bedelordes, waaronder die van de zakbroeders, ontbonden moesten worden. In 1292 betrokken de Reguliere Kanunniken van St. Augustus het klooster. Het kloosterterrein lag achter de grachtenpanden aan de Oudegracht en strekte zich uit tot de Springweg, waar verschillende bijgebouwen stonden waaronder de ziekenzaal. Na de Reformatie van 1580 werd het klooster door de monniken verlaten. Het Burgerweeshuis betrok twee jaar later het voormalige kloostercomplex. Op het terrein vonden verschillende aanpassingen plaats. Omdat jongens en meisjes gescheiden moesten zijn, kwam er voor de jongens een ingang aan de Oudegracht en voor de meisjes een poort aan de Springweg. De kerk werd als Weeskerk een onderdeel van het nieuwe complex. Het monumentale pand aan de Oudegracht kreeg in 1839 een nieuwe voorgevel. In 1863 werd de Weeskerk gesloopt. Op haar plaats kwam in 1874 een school. Omdat er nog maar 14 weeskinderen waren verhuisde het weeshuis in 1925 naar de Nieuwegracht. |
|
| Cultusobject |
- O.L. Vrouw en Twaalf apostelen. Het ging om relieken van het Utrechtse klooster Onze Lieve Vrouwe en de Twaalf Apostelen. |
|
| Verering |
- In de Middeleeuwen bestond, in verband relieken en aflaathandel, het fenomeen van de questierders. Dit waren personen die rondreisden met fragmenten van heiligen-relieken, daarbij aflaten verleenden en bij aanraking van de relieken genezing van lichamelijke kwalen toezegden. De gaven in geld of natura die zij daarvoor ontvingen, waren bestemd voor het klooster of de kerk waardoor ze waren uitgezonden. Een quest werd ondernomen om de kerk of het klooster financieel te ondersteunen of voor herstel bij schade aan het gebouw of voor herbouw na een brand. Om hun arbeid te mogen uitoefenen hadden questierders aanstellingsbrieven van de geestelijke overheid nodig. In latere tijd (15e eeuw) was daarnaast toestemming van de wereldlijke overheid vereist. Bij het Concilie van Trente (21e sessie, juni 1562) werden de questen opgeheven. |
|
| Bronnen en literatuur |
Archief: A. Matthaeus, Fundationes, p. 222-236; Anton Weiler & Noël Geirnaert, Monasticon Windeshemense, dl. 3. Niederlanden (Brussel: Algemeen Rijksarchief, 1980), p. 427-452. |
|
| Laatste mutatie | 16-03-2026 | |
|
naar het KDC, voor aanvullingen en
commentaar. |
||


