Roggel, H. Donatus

Gediskwalificeerd: ja
Cultusobject: H. Donatus Open Street Maps
Datum: 2e zondag van juli (+ octaaf)
Periode: 20e eeuw
Religieuze context: Christelijk
Locatie: Sint-Petruskerk
Adres: Markt 1, 6088 BP Roggel
Gemeente: Leudal
Provincie: Limburg
Bisdom: Roermond
Samenvatting:

In de Sint-Petruskerk in Roggel werd de H. Donatus vereerd. In 1900 werd hiertoe een Broederschap van de H. Donatus opgericht. In de kerk waren relikwieën en een beeld van de heilige aanwezig. De verering van de H. Donatus was plaatselijk. Er was geen sprake van een bedevaart. De verering verdween op het eind van de jaren '60.

Auteur: Geert Vink / Marga Pauwels
Illustraties:
Topografie

- In de 13e eeuw stond er in Roggel een kapel. In 1477 werd deze afgebroken en vervangen door een pseudobasiliek. Delen van het schip en de toren dateren nog uit deze tijd. Na een brand in 1691 werd de kerk herbouwd. In 1853 werd de kerk uitgebreid in neogotische stijl. In 1929 was er opnieuw een uitbreiding en na WOII het herstel van de gedeeltelijk opgeblazen toren. De kerk is gewijd aan de H. Petrus. 

Cultusobject

- Zie voor de H. Donatus: Altforst, H. Donatus.
- Donatus is de beschermheilige tegen donder, bliksem en brand; en patroonheilige van de verzekeringsmaatschappijen. Donatus was een Romeins legerofficier van het van het zogenaamde 'legio fulminata' (bliksemlegioen). Hij wordt afgebeeld als een legerofficier met een stel bliksemschichten in zijn hand.
- Er zijn meerdere heiligen die de naam Donatus dragen. In het artikel 'Sint Donatus en zijn verering in Nederland' wordt hierover vermeld: "Er zijn veel heiligen die de naam Donatus dragen. Het Romeins Martelarenboek telt er achttien. Baudot noemt er in zijn Dictionnaire d'Hagiographie twintig. De Bollandisten geven er zelfs tachtig. De meest bekende H. Donatus is misschien de bisschop-martelaar van Arezzo, die op 7 augustus in het Romeins missaal staat." Er is echter nog "een andere H. Donatus, die niet te vinden is in het Romeins Martelarenboek, noch bij Baudot. Het is de "donderheilige" Donatus, die op de tweede zondag van juli op heel veel plaatsen in West-Europa vereerd wordt, met name ook in onze provincie Noord-Brabant, en vooral in het oostelijk deel hiervan." Er is verondersteld dat de verering van deze H. Donatus in deze streken al dateert uit de tijd dat het christendom hier kwam. De heilige zou dan in de plaats zijn gekomen van Donar (de Scandinavische Thor), de god van de bliksem en de donder. "Niets is echter minder waar!" zegt het artikel. "De geschiedenis van het begin van de verering van St. Donatus kan men vinden bij de Bollandisten."
- In Roggel werd blijkens het parochie-archief van Roggel op 18 mei 1900 de "Broederschap van den H. Donatus, bijzondere patroon tegen de schadelijke uitwerksels van het onweder" opgericht door de toenmalige pastoor. Er zijn pamfletten, inschrijfbewijzen en een broederschapsregister met ca. 2400 namen. De laatste inschrijvingen dateren van 1963. De verering was slechts plaatselijk en in het begin van de jaren '70 was er weinig of niets meer van over. 

Verering

- In het inschrijfformulier van de broederschap wordt het een en ander medegedeeld over het doel en de werkwijze van de broederschap: "In deze Broederschap kan een ieder door den tijdelijken Herder van Roggel, of door een ander Priester, van hem daartoe gemachtigd, worden ingeschreven. Hetzelve geeft geene verplichting, doch is slechts eene plechtige betuiging, dat men den H. Donatus op eene bijzondere wijze wil vereeren, ten einde door zijne voorspraak bevrijd te worden van alle ongelukken, die door het Onweder ontstaan, en tevens deelachtig te worden aan de gebeden en goede werken, die de Broeders en Zusters voor elkander verrichten. Om de devotie tot den H. Donatus, Martelaar, te vermeerderen, wordt het feest van den H. Donatus, telken jare, den tweeden Zondag van Juli, plechtig gevierd in de kerk van Roggel met Octaaf. Ook worden op den feestdag, en gedurende de Octaaf, de Reliquiën van den Heilige aan de vereering van de geloovigen voorgesteld." Het geciteerde inschrijfformulier is ongedateerd, maar dateert van na 5 augustus 1913. Op het formulier wordt vermeld dat het is gezien en goedgekeurd door de overleden bisschop van Roermond J.H. Drehmanns. Joseph Hubertus Drehmans (1843-1913, bekend onder de naam Drehmanns) is overleden op 5-8-1913.
- Behalve de genoemde relikwieën was er, tenminste tot 2010, ook een beeld van de H. Donatus aanwezig in de kerk van Roggel. 

Bronnen en literatuur

Literatuur: Broederschap van den H. Donatus, bijzondere patroon tegen de schadelijke uitwerksels van het onweder (Sittard: J.K. Alberts, [na 5-8-1913]) (4) p.; 'Sint Donatus en zijn verering in Nederland', in: Brabants Heem, tweemaandelijks tijdschrift voor Brabantse heem- en oudheidkunde, jrg. XXIII (1971) p. 7, 13. 
Websites: https://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn1/drehmans;
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Petruskerk_(Roggel).
Overige Bronnen: KDC BiN-diskw.-dossier Roggel-Donatus.

Laatste mutatie 10-11-2025
  naar het KDC, voor aanvullingen en commentaar.