Hoeven, H. Christoffel |
||
| Cultusobject: | H. Christoffel |
Open Street Maps
|
|---|---|---|
| Datum: | 24 juni (zondag naastbij) | |
| Periode: | 1927 - heden | |
| Religieuze context: | Christelijk | |
| Locatie: | Parochiekerk van St. Jan de Doper | |
| Adres: | St. Janstraat 40, 4741 AR Hoeven | |
| Gemeente: | Halderberge | |
| Provincie: | Noord-Brabant | |
| Bisdom: | Breda | |
| Samenvatting: |
Onder invloed van de toenemende verkeersdrukte in de jaren twintig van de 20e eeuw nam de belangstelling voor Christoffel als schutspatroon van de moderne reiziger toe. In Noord-Brabant werd in 1927 in Hoeven een Christoffelbond opgericht en een autozegening ingesteld. Hoeven werd daarmee al gauw een belangrijk centrum van de Christoffeldevotie. |
|
| Auteur: | Jeroen van de Ven | |
| Illustraties: | ||
| Topografie |
- Zie ⟶ Hoeven, H. Bernardus. |
|
| Cultusobject |
- Volgens de legende hielp Christoffel (Christophoros: letterlijk Christusdrager) pelgrims een rivier over te steken. Op zeker moment droeg hij op zijn schouder een kleine jongen over het water. Het kind werd steeds zwaarder zodat Christoffel nauwelijks verder kon lopen. Toen hij de jongen aan de overkant van de rivier weer op de grond neerzette, bleek hij het Jezuskind te hebben overgedragen. Christoffel is de patroon van de reizigers. Zijn feestdag valt op 25 juli (sinds 1969 op 24 juli). Christoffels historiciteit werd al in de late middeleeuwen betwist. - In 1933, toen de Hoevense autozegening al enige regionale bekendheid had verworven, ontving pastoor J. de Hoog een brief van deken Van den Biesen uit Etten waarin werd gewaagd van een grote reliekhouder van zacht lindehout (ca. 2 m hoog) die was gevonden op een rommelkamer naast de Ettense kerktoren. De reliekhouder bevatte volgens Van den Biesen een stuk bot dat waarschijnlijk kon worden toegeschreven aan Christoffel. In het parochiearchief van Etten waren over de reliekhouder geen speciale documenten terug te vinden. De Ettense parochie wilde de botreliek aanvankelijk aan het bisschoppelijk museum geven, maar was bereid deze aan Hoeven af te staan. De reliek bleek te zijn voorzien van het zegel van de Antwerpse bisschop Johannes F. van Beughem (1679-1699). Op 12 juli 1936 gaf de bisschop van Breda toestemming voor de verering van de Christoffelreliek. De reliek werd in 1996 bewaard in een cilindervormige glazen houder (16 x 13 cm), aan weerszijden afgesloten door een montuur van verguld zilver en palissanderhout. De reliekhouder uit het tweede kwart van de 20e eeuw is in opdracht van pastoor De Hoog vervaardigd door het Utrechtse atelier J. en H. Brom. In de houder is het meesterteken B met hamer van de firma Brom in het zilver te herkennen. - Een beeld van St. Christoffel staat in een daartoe speciaal ingerichte Christoffelkapel: een wit stenen beeld van de heilige uit de jaren vijftig (?). Christoffel leunt op een enigszins gebogen stok en kijkt omhoog naar het Jezuskind dat hij op zijn rechterschouder draagt. Op de sokkel staat: 'S. Christophorus'. |
|
| Verering |
- In de jaren twintig namen de gemotoriseerde verkeersdrukte op de Nederlandse wegen en als gevolg daarvan ook het aantal verkeersongelukken toe. Nadat bisschop P. Hopmans van Breda in september 1927 in het weekblad van zijn bisdom, Sancta Maria, erop gewezen had dat eerder dat jaar in de kathedraal van Roermond een Christoffelbroederschap was opgericht, besloot pastoor De Hoog door middel van de oprichting van een Christoffelbond in Hoeven in te spelen op het groeiend aantal slachtoffers in het verkeer. Op 9 november 1927 werd in Hoeven door mgr. Hopmans de Sint Christoffelbond canoniek opgericht. Deze was aangesloten bij de Franse aartsbroederschap van Saint-Christophe-le-Jajolet. |
|
| Materiële cultuur |
- 1 In 1952 werden ter ere van het 25-jarig jubileum van de Hoevense Christoffelbond plaquettes vervaardigd met daarop een afbeelding van Christoffel en de plaatsnaam Hoeven. De plaquettes waren in 1997 nog steeds te koop; 2 In de kerk zijn eveneens medailles met een afbeelding van Christoffel te koop. Devotioneel drukwerk - 1 'Bewys van lidmaatschap' in de vorm van een oorkonde waarop bovenaan een wapenschild met Christoffel en onderaan een aantal auto's (ca. 1927); 2 Prentje (ca. 10 x 7 cm; ca. 1950) met een schildering van Christoffel en de tekst 'S. Christoffel bescherm ons Hoeven' en op de achterzijde 'Dank voor Contributie', 'Men beware dit Prentje bij het Nummer- en Rijbewijs en bidde bij de aanvang van elke tocht het onderstaand gebed van de St. Christoffel Broederschap' en een gebed; 3 'Sint Christoffel Bond te Hoeven. Bewijs van lidmaatschap', met op de voorzijde een afdruk van een linosnede met een geabstraheerde Christoffel in een cirkel en op de achterzijde een gebed (11,5 x 7 cm; ca. 1950); 4 affiche 'St. Christoffel Afd. Bergen op Zoom St. Christoffel Bond Hoeven N.B. Zondag 19 juni 1966 de jaarlijkse zegening voor Auto's Motoren Scooters en Bromfietsen'; in de linkerbovenhoek een vignet met Christoffel; 5 'Gebed van de autozegening' (12 x 7,5 cm; ca. 1980). |
|
| Bronnen en literatuur |
Archivalia: Hoeven, parochiearchief St. Jan de Doper. Tekstedities: Acta Sanctorum, dl. 33 (Parijs: Victor Palmé, 1868) p. 125-149. Literatuur: P. Hopmans, 'Zegening der automobilen', in: Sancta Maria 4 (1927) p. 410-411; [foto bedevaart], in: De Brabantsche Illustratie 4 (1930) p. 212; [foto bedevaart], in: Katholieke Illustratie (1931-1932) p. 1155; Alexandre Masseron, Sainte Christophe, patron des automobilistes (Parijs: Grasset, 1933); A. van der Does de Willebois, Sint Christophorus, patroon der automobilisten (Den Bosch: Mariënburg, 1933); Hans-Friedrich Rosenfeld, Der Hl. Christophorus. Seine Verehrung und seine Legende. Eine Untersuchung zur Kultgeographie und Legendenbildung des Mittelalters (Aabo: Aabo Akademie / Leipzig: Harrassowitz, 1937); H.H. Knippenberg, 'Sint-Christoffelverering', in: Volkskunde 60 (1959) p. 49-71; Bibliotheca Sanctorum, dl. 4 (Rome: Città Nuova, 1964) k. 349-364; P. van der Burgt, 'Kleine wetenswaardigheden over de grote Sint-Christoffel', in: Brabants heem 21 (1969) p. 139-147; 22 (1970) p. 48; Lexikon der christlichen Ikonographie, dl. 5 (Rome etc.: Herder, 1973) k. 396-508; P.J. Margry, Bedevaartplaatsen in Noord-Brabant (Eindhoven: Bura Boeken, 1982) p. 161-166; W.H.Th. Knippenberg, Devotionalia. Religieuze voorwerpen uit het katholieke leven, dl. 2 (Eindhoven: Bura Boeken, 1985) p. 201, nr. 12 en 245-255; A.C. Jansen e.a. ed., Encyclopedie van Brabant, dl. 1 (Baarn: Market Books, 1985) p. 83; C.A.I.L. van Nispen, 'De Hoevense parochie van Sint Jan de Doper (1310-1989)', in: Ter kerke op de Halderberg. Zeven eeuwen kerkelijk leven in Hoeven (Hoeven: heemkundekring De honderd hoeven, 1989) p. 207-213; Cultuurhistorische inventarisatie Noord-Brabant. Gemeente Hoeven ('s-Hertogenbosch: provincie Noord-Brabant, 1992) p. 11, 16, 40 en foto's 72-77; Oudenbosch Hoeven Bosschenhoofd Standdaarbuiten (Breda: Basis-Publika, 1994) p. 45; L.C.B.M. van Liebergen & W.P.C. Prins ed., Sanctus. Met heiligen het jaar rond (Uden: Museum voor religieuze kunst, 1997) p. 41-45; ; Ad Rooms, Herinneringen aan het Rijke Roomse Leven (Roosendaal: Brabants Dagblad, 1996) 90-92. Overige bronnen: Meertens Instituut-BiN-dossier Hoeven-Christoffel; Nijmegen, Katholiek Documentatie Centrum-Klib: bedevaartfoto's Margry (1981); korte documentaire van Arnold Vogel, Amsterdam, gewijd aan 'De reus, over de autozegening in Hoeven' (ca. 1991), op DVD aanwezig in BiN-collectie en bij Tilburg, KUB: Brabant Collectie; reportage over de autozegening bij KRO-tv in het programma Studio RKK van 16 juli 1996. Documentatie over Christoffel, uit de collectie J.A. Bomans, opgenomen in BiN-dossier (acquisitie 2012). |
|
| Laatste mutatie | 04-08-2024 | |
|
naar het KDC, voor aanvullingen en
commentaar. |
||











