Rijckholt, H. Vincentius Ferrer (Ferrerius) |
||
| Cultusobject: | H. Vincentius Ferrer (Ferrerius) |
Open Street Maps
|
|---|---|---|
| Datum: | Tweede zondag na Pasen; gehele jaar | |
| Periode: | 1883 - heden | |
| Religieuze context: | Christelijk | |
| Locatie: | Parochiekerk van O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen | |
| Adres: | Rijksweg 186, 6247 AN Rijckholt | |
| Gemeente: | Eijsden | |
| Provincie: | Limburg | |
| Bisdom: | Roermond | |
| Samenvatting: |
De verering voor Vincentius Ferrer is door Franse dominicanen omstreeks 1883 in Rijckholt geïntroduceerd. Vincentius wordt er vereerd om genezing te krijgen voor alle mogelijke ziekten. Moeders met kleine kinderen vragen er om de Vincentiuszegen. Waarschijnlijk was er tegen het einde van de 19e eeuw al sprake van bedevaarten uit Zuid-Limburg en het Belgische en Duitse grensgebied naar Rijckholt. In de jaren zestig van de 20e eeuw nam het aantal pelgrims en de georganiseerde bedevaarten sterk af. Nochtans komen er nog elk jaar gelovigen op de tweede zondag na Pasen naar de kerk om Vincentius te vereren. De meeste pelgrims komen nu echter uit de directe omgeving van Rijckholt. |
|
| Auteur: | Antoine Jacobs | |
| Illustraties: | ||
| Topografie |
- De verering van Vincentius Ferrer concentreert zich in de linker zijkapel in de neogotische, in 1883 gebouwde, voormalige kloosterkerk die toegewijd is aan O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen. Sedert 1956 is de kerk rectoraats- en sedert 1983 parochiekerk. De kerk ligt midden in Rijckholt aan de rijksweg Maastricht-Eijsden. - Het cultusbeeld staat op een console tegen de korte westmuur van de kapel. Onder het beeld ligt een Christuscorpus op een gemetselde opstand. De lange zijmuur van de kapel is grotendeels bedekt met marmeren votiefplaquettes, waartussen zich de, eveneens marmeren, 'Offerbus der zieken H. Vincentius Bid V.O.' bevindt. In de kapel staan enkele kaarsenstandaards en een knielbank bij het beeld. |
|
| Cultusobject |
- Vincentius Ferrer werd omstreeks 1350 in Valencia geboren. Hij trad toe tot de orde der dominicanen. Hij was een befaamde boeteprediker, eschatoloog en wonderdoener. Zijn werkterrein lag in Spanje, Frankrijk en Engeland. Hij was biechtvader van de pausen Benedictus XIII en Martinus V. Vincentius stierf in Vannes (Fr) op 5 April 1419. Paus Calixtus III verklaarde Vincentius in 1458 heilig. Vincentius wordt vooral vereerd binnen de orde der dominicanen en verder vooral in Spanje, Frankrijk, Zuid-Italië, Duitsland en Oostenrijk. Hij wordt bijzonder vereerd als patroon tegen hoofdkwalen en epilepsie. In de iconografie wordt hij afgebeeld in de pij van de predikheren. Zijn attributen hebben allemaal betrekking op zijn activiteiten als boeteprediker en eschatoloog. - De kerk bezit een neogotische gegoten geelkoperen reliekhouder (37 cm hoog) in de vorm van een kruis (ca. 1900). In de kruising is een ronde theca aangebracht met daarin een reliek van Vincentius Ferrer. Tevens is een geelkoperen, onbewerkte, ovale reliekhouder (10 x 8 cm) aanwezig met daarin een reliek van Vincentius Ferrer. - Het gepolychromeerde gipsen beeld (110 cm hoog) stamt van omstreeks 1900. Het toont Vincentius in de zwart-witte pij der dominicanen. Met zijn rechterhand wijst Vincentius omhoog. In zijn linkerhand houdt hij een bazuin, die verwijst naar de bazuin van het Laatste Oordeel. |
|
| Verering |
- In 1882 vestigden Franse dominicanen van de provincie Lyon, die vanwege de anticlericale maartdecreten hun land verlaten moesten, zich na een kort verblijf in Zwitserland in Rijckholt. In juni 1882 startten zij met de bouw van een eenvoudig klooster. De kloosterkerk werd toegewijd aan O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen. Alles werd goedkoop gehouden, want men verwachtte dat het verblijf niet al te lang zou duren. Pas in 1932 echter keerden de paters definitief terug naar Frankrijk. Vier paters en een broeder bleven in Rijckholt. Het klooster ging in januari 1953 over in handen van de Nederlandse provincie der dominicanen. Op 11 maart 1956 werd de kloosterkerk een rectoraatskerk. De dominicanen verlieten tenslotte Rijckholt in 1979. |
|
| Materiële cultuur |
- Ex-voto's: in de Vincentiuskapel zijn circa 200 natuurstenen ex-voto's aangebracht variërend in grootte van 100 x 40 cm tot 15 x 10 cm. De oudst gedateerde ex-voto stamt uit 1923; de jongste uit 1990. - Medailles: 1 ronde witmetalen medaille (ø 0,7 cm) met afbeeldingen van een prekende Vincentius Ferrer wijzende op een bazuin en met een vlam boven zijn hoofd en een vrouwelijke heilige, opschrift: 'Sancte Vincenti ora p.n.'; 2 ronde witmetalen medaille (ø 1,5 cm) met afbeeldingen van een prekende Vincentius Ferrer wijzend op een bazuin en met een vlam boven zijn hoofd en de H. Hyacinthus; opschriften: 'Sancte Vincenti ora p.n.' en 'S. Hyacinthe ora pro nobis'. Devotioneel drukwerk - Levensbeschrijvingen met noveengebed: 1 M. Guilleaume Rascalou, Petite vie populaire de Saint Vincent Ferrier, le grand thaumaturge du XVe siècle surnommé l'ange du jugement de l'ordre des frères prêcheurs (Remouchamps (B): Impr. G. Steinmetz; impr. Luik, 5 november 1908, 37 p., 4e dr.); 2 Vincentius Ferrerius. De heilige die te Rijckholt vereerd wordt (Rijckholt: paters dominicanen, 1951; impr. Maastricht, 5 april 1951; 23 p.). - Prentje: 1 prentje met 'het meest authentieke portret' van Vincentius Ferrer, op de achterzijde staat een gebed tot Vincentius Ferrer (10 x 14,5 cm, z.p, z.j.); 2 prentje uitgegeven ter gelegenheid van het vijfde eeuwfeest in 1919. - Pamflet: 'Bedevaart naar Rijckholt' (25 mei 1925) (Maastricht: Druk. Nic. H. Kersemeekers, 13 x 19,5 cm). - Ansichtkaarten: 1 prentbriefkaart uitgegeven als souvenir bij het vijfde eeuwfeest van de dood van Vincentius 1419-1919; de voorzijde toont een tekening van het Vincentiusbeeld van Rijckholt omgeven door een lijst met de tekst: 'Machtige vredestichter. Engel des oordeels. Hulp der zieken. 1419 + 1919'. Onder de afbeelding staat: 'Beeld vereerd in de kerk der paters Dominicanen te Rijckholst (Limb.)'. Op de achterzijde staat onder de kop '1419 souvenir 1919' een korte tekst over leven en werk van Vincentius (9 x 13,6 cm, 1919); 2 prentbriefkaart van de neogotisch aangeklede Vincentiuskapel, met het onderschrift: 'Couvent des Dominicains, Rijckholt. Autel de St-Vincent Ferrier' (9 x 13,5 cm, z.j.); 3 prentbriefkaart van het Vincentiusbeeld en -altaar. Tegen de achterwand staan schilderingen met afbeeldingen uit het leven van Vincentius (9 x 13,6 cm, ca. 1955?); 4 ansichtkaart (begin 20e eeuw) van het interieur van de parochiekerk. |
|
| Bronnen en literatuur |
Archivalia: Maastricht, Rijksarchief in Limburg: collectie Goossens, inv. nr. 106. 's-Hertogenbosch, bisdomarchief, collectie Dagobert Gooren. Gronsveld: fotocollectie L. Olislagers. Cadier en Keer, collectie J.H.M.G. Purnot: Kroniek van de Dominicanen te Rijckholt (kopie). Roermond, bisdomarchief: Inventaris van het kerkelijk kunstbezit van de parochie O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Rijckholt (Roermond 1981). |
|
| Laatste mutatie | 05-08-2024 | |
|
naar het KDC, voor aanvullingen en
commentaar. |
||


