- Op de havezate Wezenberg (van het in 1373 verwoeste kasteel) in de marke Hengeveld ten zuidoosten van Wijhe stond in de 17e eeuw een eik die werd aangeduid als een 'heilige boom'. Het is niet duidelijk of er aan de boom of de kapel nog een bepaalde heilige was verbonden. In de tweede helft van de 17e eeuw verdween na klachten van protestanten de boom uit het landschap en werd de kapel afgebroken.
 

- Het cultusobject betrof een heilige boom waarvan Jan Lindeborn, geschiedschrijver van het bisdom Deventer, als eerste de legende noteerde. Hij vertelt dat op een uur afstand van Wijhe een heilige boom stond die ze de Rongenboom of Heiligen Boom noemden. Hoe dit aan die naam kwam had hij gehoord waarvan ik niets weet behalve het gerucht dat in het nabijgelegen kasteel Wesenburg een dienstmeisje door een dienstbode van het huis was verkracht en om het leven gebracht. De man, van de misdaad beschuldigd, had tijdens het werk op het land een houten spaak uit het wiel van een kar genomen en in de aarde gestoken. Daarbij had hij God als getuige aangeroepen dat hij even onschuldig was als dat er nooit een boom uit die pen zou kunnen groeien. Daarop schoot de spaak onmiddellijk uit en groeide uit tot een enorme eik en bevestigde zo zijn schuld. De naam Rongenboom staat voor de spaak of sport ('ronge') uit het wiel, waaruit de boom is gegroeid.
- Of met de boom en/of de kapel nog een specifieker cultusobject, een heilige, is verbonden is onduidelijk. Ongetwijfeld heeft de kapel een patroonheilige gehad, maar ook die naam is onbekend.
- De legende van de Heilige Boom bij Wijhe is in 1924 door A. van Welsen tot een historische schets verwerkt en in het Overijselsch Dagblad gepubliceerd onder de titel De Heilige Boom van Wiehe. Zie over de legende ook Schalkhaar, O.L. Vrouw van Frieswijk.

- De oorspronkelijke tekst over de legende van Lindeborn uit 1670 luidt in het Latijn als volgt: Horae spatio hinc abest Arbor quam Sanctam (Rongen vel Hilligen Boom) appellant, de qua nihil habeo præter vulgatam famam in proximo Castro Wesenburgico famulam a famulo domestico corruptam et occisam fuisse, qui rem patrarat sceleris accusarum, dum opus in agro facit, arrepto ex curru paxillo eoque in terrain defixo Deum testem invocasse tam se certo innoxium esse quam certus sit nunquam ex illo paxillo arborem enascituram: statim fronduisse lignum et in quercum ingentem excrevisse. Locus exinde peregrinationibus celebris fuit. Sacellum in proximo erat quod cum arbore nuper exitum.

- Lindeborn en Van Heussen vermelden hoe de plek een bedevaartsoord is geworden: 'Althans is deze plaats door de menigte der bedevaarden zeer vermaard geweest; en die bedevaarden zouden t' zedert dat voorval opgekomen zijn. Dicht by den boom stond een kapel, die onlangs met den boom uitgeroeit is'.
- Protestantse bronnen (acten van de classis) bieden meer zicht op de devotiepraktijk in de 17e eeuw. De oudst bewaard gebleven berichten gaan over de verering op het landgoed in het jaar 1635. In de acta van de classis Deventer van 7 april 1635 staan aansporingen voor de drost van Salland om 'den boom op joncker Vriezen goet, met dewelcke groote afgoderye gedreven wort' om te hakken. Tevens wordt gesproken over een 'hilligen huysken', een kapel. De acta van de classis Zwolle van voor 1652, waarin dit heiligdom en de bedevaart eveneens ter sprake kwamen ('dat omtrent deselve eenige superstitieuse bedevaerde gepleeght worden') zijn verloren gegaan.
- Naar aanleiding van de klacht van de classis in 1635 werd de bedevaart naar de heilige boom opnieuw besproken op de Gelderse landdag. In 1637 werd aan Hendrick Bentinck, drost van Salland, opdracht gegeven 'seeckeren boom, staende in den kerspel van Wyhe, als oock een anderen pael, staende in den kerspel van Holten' om te hakken. Het is niet duidelijk of de boom ook daadwerkelijk is omgehakt, de bedevaarten gingen namelijk door. Tot in de jaren vijftig van de 17e eeuw bleven predikanten van de classis Deventer hun beklag doen over de door katholieken bedreven 'superstitie' bij de plaats van de heilige boom (meldingen van 8 april 1651, 19 april 1653, 4 april 1654). Toen de classis bij de Staten van Overijssel erop aandrong dat 'dese hoogte Baäls tot op den gront moge wtgeroeyt werden', zullen concrete maatregelen zijn genomen, die hebben geleid tot de vernietiging van boom en kapel. Lindeborn schrijft in 1670 dat dat 'onlangs' was gebeurd.
 

Archivalia: Zwolle, Rijksarchief in Overijssel: archief van de ridderschap en steden (1637). Deventer, gemeentearchief: acta van de classis Deventer, inv. nr. 1.
Literatuur: Jan Lindeborn, Historia sive notitia episcopatus Daventriensis (Keulen: Metelen, 1670); H.F. van Heussen, Oudheden en gestichten van het bisdom Deventer etc. (Leiden: S. Luchtmans en D. Haak, 1725) p. 291; H.F. van Heussen, Historia episcopatuum foederati Belgii etc., dl. 2 (Antwerpen: J.B. Verdussen, 1738) p. 154; J.I. van Doorninck, 'Heilige bomen', in: Bijdragen tot de geschiedenis van Overijssel 4 (1898) p. 364; F.A. Hoefer, 'Enkele mededeelingen over Wijhe', in: Verslagen en mededeelingen van de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch regt en geschiedenis 27 (1911) p. 26; A.E. Rientjes, Uit de geschiedenis van het oude Wijhe. Historische opstellen over het kerspel Wijhe en De Boerhaar met eenige aanteekeningen over de adellijke huizen in de omgeving (Zwolle 1931) p. 13-14, 24, eerder verschenen in het Overijselsch dagblad (1931); A.C.F. Koch, 'De kerk in het geding', in: Geschiedenis van Overijssel (Zwolle: Waanders, 1979) p. 175; H.E. Niemeijer, 'Reformatie en volkscultuur in het achterland van Deventer 1597-1633', in: Overijsselse historische bijdragen 109 (1994) p. 69.
Overige bronnen: Nijmegen KDC BiN diskw.-dossier Wijhe.