Utrecht, H. Odulphus |
||
| Gediskwalificeerd: | ja | |
|---|---|---|
| Cultusobject: | H. Odulphus |
Open Street Maps
|
| Datum: | 12 juni | |
| Periode: | Middeleeuwen | |
| Religieuze context: | Christelijk | |
| Locatie: | Sint-Salvatorkerk / Oudmunster | |
| Adres: | ten zuidwesten van de Dom | |
| Gemeente: | Utrecht | |
| Provincie: | Utrecht | |
| Bisdom: | Utrecht | |
| Samenvatting: |
In de Middeleeuwen werd de H. Odulphus in de Nederlanden en vooral in het bisdom Utrecht vereerd, maar er zijn in de bronnen geen aanwijzingen voor het bestaan van een bedevaartcultus. |
|
| Auteur: | Geert Vink | |
| Illustraties: | ||
| Topografie |
- De Sint-Salvatorkerk, die ook Oud-Munsterkerk of Oudmunster wordt genoemd, was een van de vijf kapittelkerken in Utrecht. De kerk is omstreeks 695 door Willibrord, de stichter van het bisdom Utrecht, gebouwd binnen de muren van het oude Romeinse castrum, het huidige Domplein. Zij lag pal ten zuidwesten van de Dom, waarmee zij in de eerste eeuwen van de Utrechtse kerk een dubbelkathedraal heeft gevormd. In de 10e eeuw kwam hieraan een einde en sloegen de Dom en Oudmunster ieder in kerkelijk-institutioneel opzicht een eigen richting in. Aan de Oudmunster waren een kapittel en een aantal andere geestelijken, zoals kapelaans, vicarissen en enkele lekenfunctionarissen verbonden. Enige jaren na het verbod op de uitoefening van de katholieke eredienst in 1580 is de kerk met de omringende gebouwen op last van de Utrechtse Staten afgebroken. |
|
| Cultusobject |
- De H. Odulphus (ook gespeld als Odulfus) werd als zoon van lagere Frankische adel geboren in de tweede helft van de 8e eeuw. Zijn ouders stuurden hem naar Utrecht om hem daar te laten studeren: dat betekende in die tijd automatisch, dat je geestelijke werd. Volgens de overlevering zou hij het liefst monnik geworden zijn in het klooster van Utrecht. Maar zijn ouders hadden hem graag dichtbij in de buurt, op hun eigen landgoed. Zo werkte Odulphus eerst als priester in Oirschot, dat viel onder het bisdom van Luik. Na het overlijden van zijn ouders vertrok Odulphus alsnog naar Utrecht om daar te leven als kanunnik of Augustijner koorheer in de kloostergemeenschap van het bisdom Utrecht. Hij was één van de adviseurs van de toenmalige bisschop, de heilige Frederik. Deze stuurde hem op een gegeven moment naar Friesland om daar het werk van de missionarissen Willibrord, Bonifatius en Liudger voort te zetten. Odulphus stond bekend als overtuigend prediker. In Stavoren stichtte Odulphus een kanunnikenkapittel waaruit later een Benedictijner klooster voortkwam dat naar hem werd vernoemd (Sint-Odulphusabdij) en dat tot in de 15e eeuw bestaan heeft. Zijn laatste jaren bracht Odulphus weer door in Utrecht. Na het overlijden van bisschop Frederik in 854 had hij een doorslaggevende stem in de keuze van een nieuwe bisschop. Deze werd in die tijd niet benoemd door de paus, maar door de hogere geestelijkheid van het bisdom. De nieuwe bisschop was de H. Hungerus. Tijdens diens ambtsperiode is de H. Odulphus overleden. |
|
| Verering |
- In de Middeleeuwen genoot Odulphus in de Nederlanden een geweldige verering. In het bisdom Utrecht was zijn feestdag een officiële vrije dag. In de steden werd dan markt en kermis gehouden. |
|
| Materiële cultuur |
- Relikwie: nap van Odulphus in foedraal, 12e eeuw, Catharijneconvent, Utrecht. |
|
| Bronnen en literatuur |
Literatuur: R.R. Post, Kerkgeschiedenis van Nederland in de Middeleeuwen (Utrecht: Het Spectrum, 1957) dl. 2, p. 394. |
|
| Laatste mutatie | 19-11-2025 | |
|
naar het KDC, voor aanvullingen en
commentaar. |
||

